5 başlıkta vergi adaletsizliği

img

ANKARA - Vergilerin yaklaşık üçte ikisinin harcamalar üzerinden alındığı Türkiye’de, asgari ücretlinin vergi yükü artarken, varlıklılara af getiriliyor. Devleti ayakta tutan vergiler, aynı zamanda sermayeye sıcak para olarak dönüyor. 

Türkiye ağır ekonomik kriz altında Vergi Haftası’na girdi. Bu yıl 32’ncisi “kutlanacak” olan Vergi Haftası ile her ne kadar “Vergi bilincinin toplumun tüm kesimlerine benimsetilmesi” olarak ileri sürülse de vergi kazanandan değil, harcayandan alınıyor.
 
2021 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nde bütçe gelirleri 1 trilyon 101,1 milyar lira olarak belirlenip, gelirlerin 922,7 milyar lirası vergi gelirlerinden oluştu. Türkiye’de vergi gelirlerinin üçte ikisi harcamalar üzerinden alınıyor. Bir diğer deyişle dolaylı vergilerin yüzde 70’ini toplumun çoğunluğunu oluşturan yoksul kesimler ödüyor.
 
Bu bağlamda 32’ncisi düzenlenecek olan vergi haftası kapsamında, 5 başlıkta devletin sınıfsal karakterini ortaya koyan vergi sisteminin Türkiye’deki uygulamasını derledik.
 
SERVET VERGİSİ ALINMIYOR
 
Finansal ve finansal olmayan servet türü itibariyle Türkiye’de iki tür servet biçimi söz konusu. Buna göre; yüzde 21’i finansal servet, yüzde 79’u da finansal olmayan servet miktarı bulunuyor. Merkezi İsviçre’de bulunan banka ve finans şirketi olan Credit Suisse’in Türkiye’deki servete ilişkin paylaştığı en son raporda, toplam finansal serveti 1,4 trilyon dolar olduğunu, dünya serveti içindeki payının ise binde 4 olduğunu açıkladı. Rapora göre, en zengin yüzde 1’lik nüfus servetin yüzde 53-54 gibi bir kısmını alırken, en zengin yüzde 5 servetin yüzde 60,5’ini, en zengin yüzde 10’luk kesim de servetin yüzde 70’i üzerinden bir pay alıyor. Tüm bu verilere rağmen, servet sahiplerine özgü bir vergi söz konusu değil.
 
İŞÇİDEN BİRDEN FAZLA VERGİ ALINIYOR
 
İşçi ve emekçiler ise birden fazla isimlendirme altında vergi ödüyor. Çift hanelerde seyreden enflasyonun yanında bir de verginin fazla olması, işçilerin açlık sınırı altında yaşamasına yol açıyor. Öyle ki bir asgari ücretli, Gelir Vergisi, Sosyal Güvenlik Katkı Payları ve Katma Değer Vergisi ödemekle mükellef. Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütü’nün (OECD) Türkiye’deki emek üzerinde alınan vergilere dair yaptığı araştırmasında, OECD genelinde bekâr bir işçinin brüt ücretinin yüzde 41,5'ini, Türkiye'de ise yüzde 43'ünü götürdüğü görülüyor. İşçi evli ve iki çocuklu aile kıyaslamasında ise OECD ortalamasında yüzde 26,4'e düşse de Türkiye'de yüzde 37'inin üzerinde kalıyor. Sonuç olarak bir işçi OECD ortalamasından 11 puan daha fazla mali yük altında eziliyor. Yine OECD verilerine göre, asgari ücretli bir kişinin gelirinin yüzde 43’ü vergilere gidiyor.
 
VARLIKLIYA AF YOKSULA YÜK
 
İktidarın sermayeden yana olan tavrı, vergi sisteminde de kendisini ortaya koyuyor. İlki 2008 yılında olmak üzere toplamda 6 defa varlık vergisine af getirilirken, işçi ve emekçilerden alınan gelir ve damga vergisi ise her yıl bir önceki yıla oranla artırıldı. Yapılan vergi affı düzenlemeleriyle, 2010 yılından bu yana varlıklı kesimden sadece 3,3 milyar liralık bir vergi geliri elde edilebildi. Asgari ücretlinin ödediği vergilere hiçbir dönem af getirilmediği gibi, ödedikleri vergilerde de her yıl artışa gidildi. 2020 yılında 154 TL gelir vergisi, 22,34 TL damga vergisi ödeyen asgari ücretli, 2021 yılında 187 lira 82 gelir vergisi, 27 lira 15 kuruş damga vergisi ödemeye mahkum edildi. Yine işçilerden geçen yıl brüt asgari ücret üzerinden yapılan kesinti miktarı 619 TL iken, bu kesinti 2021 yılı için 752 TL oldu.  Böylece işçilerden yapılan kesintiler ve vergi ile işçiler yoksulluğa mahkum edilirken, varlık üzerinde alınan vergilerin silinmesi de devam ediyor. 
 
SERMAYEYE SICAK PARA
 
Dolaylı vergiler yaklaşık yüzde 65, doğrudan vergiler ise yüzde 35 düzeyinde olan Türkiye’de, dolaylı vergilerin yüksekliği, vergi yükünün tüketiciye, vatandaşa, dar gelirliye yüklenmesi anlamı taşıdığı gibi, bir de kaynak sermayeye sıcak para olarak dönüyor. Kişi yaptığı harcamada farkında olmadan ödediği dahilden alınan vergi, malı satan işletmecinin kasasına giriyor. Sermayedar ya da işletmeci bu tüketici tarafından hazır ödenen vergiyi, devlete yatıracağı tarihe kadar yanında tutarak, bir çeşit işletme sermayesi olarak kullanma imkânı elde ediyor. Böylece bir devlet mevcut vergi sistemiyle yurttaşların ne kadar vergi ödediğini gizlerken, diğer yandan malın satıcısına sıcak kaynak sağlamış oluyor.
 
DÜNYANIN TERSİNE SİSTEM
 
Dünyada genellikle dolaylı vergiler düşük, doğrudan vergiler yüksek. OECD ülkelerinde dolaylı vergiler yaklaşık yüzde 25, doğrudan veriler ise yüzde 75 düzeyinde iken, Türkiye’de ise OECD ülkelerinin tersine dolaylı vergiler yaklaşık yüzde 65, doğrudan vergiler ise yüzde 35 düzeyinde. Bunun yanında bir de üretimin temel gücü olan kurumların vergi yükü ile bireylerin vergi yükü arasında oldukça ilginç bir dengesizlik söz konusu. Türkiye’de bireylerin ödediği verginin GSYH’ye oranı yüzde 4 civarında iken, kurumlar vergisi oranı ise yüze 2 oranında.
 
MA / Selman Güzelyüz

Diğer başlıklar

13:45 Buldan ve Sancar: Parti kapatma krizleri derinleştirir
13:44 Bitlis'te şüpheli kadın ölümü
13:26 3 tutuklu işkenceyle İzmir'e sevk edildi
13:11 Helikopterin düştüğü alana girişlere izin verilmiyor
12:11 Avustralya Büyükelçisi Mardin'de temaslarda bulundu
12:04 Suçlama kayyıma dokununca beraat kararları çıktı
11:53 HDP binasının sokağı kapatıldı: Vekiller valilik önünde eyleme başladı
11:25 Karar beklenen Hrant Dink davası ertelendi
10:55 Gergerlioğlu AYM’ye başvurdu
10:47 HDP Van İl Örgütü binasının bulunduğu sokak polis tarafından kapatıldı
09:29 Papa Francis Irak'a gidiyor
09:26 Açlık grevi 99’uncu gününde
09:06 Barış Anneleri: Tecrit değil barış istiyoruz
09:06 Hapis cezası verilen Müşeher Ülker: Annelerden korkuyorlar
09:06 Diyarbakır 8 Mart mitingine çağrı: Çığlığımızı yükseltelim
09:05 ‘Kadına yönelik şiddet Ay’a vardı bile’
09:05 Dev Yapı-İş: Ölmemek için tek çaremiz örgütlenmek
09:04 Sanayideki hurdacılar 15 yıldır çözüm bekliyor
09:04 Kadın dayanışması Pilavoğlu Hanı’nı şekillendiriyor
09:04 İstanbul'da şüpheli kadın ölümü ve cinayeti
09:03 Cinsiyetlendirilmiş zaman ve mekanlara feminist isyan: Gece yürüyüşü
09:03 Fiyatlar ikiye katlandı, esnaf iflasta
09:01 ‘Arkamızda bir kişi dahi bırakmayacağız’
09:01 ‘Reva görülen kader değil erkek zulmü’
09:00 05 MART 2021 GÜNDEM
04/03/2021
23:50 Yeni Zelanda’da 8.1 büyüklüğünde deprem
23:02 MEBYA-DER operasyonlarında 2 kişi daha tutuklandı
22:54 Şırnak’ta 11 asker yaralandı
22:18 Akar helikopterin düştüğü bölgeye gitti
21:51 Kovid-19’dan 68 kişi daha hayatını kaybetti
21:03 Ma Music Akademisi dördüncü yılını kutladı
20:45 Figen Yüksekdağ’dan 8 Mart mesajı
20:15 Çiçek Benzer'in cenazesi 5 ay sonra ailesine verildi
19:46 Kadınlardan ‘5 kadın 5 hikaye’ tiyatrosu
19:16 HDK Emek Meclisi salgın fırsatçılığını protesto etti
19:07 Korgeneral Osman Erbaş düşen helikopterde hayatını kaybetti
18:27 Afganistan’da 3 kadın gazeteci katledildi
18:08 Bitlis'te helikopter düştü: 11 asker yaşamını yitirdi
17:53 HDK Aydın’da İl kongresini gerçekleştirdi
17:41 Adana'da izin verilen 8 Mart mitingine ‘Boğaziçi’ şartı
17:31 Savcı, istismar failine 24 yıl ceza istedi
17:07 HDP'den kadınların çalışma yaşamındaki adaletsizlikler için önerge
16:43 BES: Altaylı ve Arıtürk özür dilesin
16:39 Alman Dışişleri: Demirtaş ve Kavala serbest bırakılmalı
16:27 Amedspor, Gümüşhane'den galibiyetle ayrıldı
16:13 'AİHM'in Demirtaş kararı uygulansın'
15:52 Baronun 'kadın cinayeti' davasına katılma talebi reddedildi
15:50 Eğitim Sen: Okullardaki önlemler yetersiz
15:43 Koufontinas’ın durumu kötüleşti, eylemciler sokağa döküldü
15:38 Gözaltına alınan Aksoy serbest bırakıldı
15:36 'Stop Erdoğan' ilanına soruşturma
15:34 'Adana-Mersin arası tren seferleri başlatılsın'
15:31 Mimarlar Odası: Diyarbakır’da kent suçu işleniyor
15:30 İşçilerden TİS protestosu
15:30 Kadınlar alanlarda: Rozaların, Sêvêlerin mücadelesi sürüyor
15:01 Davutoğlu: Fezlekeler siyaseti dizayn çabası
14:48 Taraf gazetesi davasında mütalaa için süre verildi
14:22 Hakkari'de 6 genç gözaltına alındı
13:44 Vakalar arttı okullar tatil edildi
13:38 HDP'li kadınlar kaza yaptı: 4 yaralı
13:38 ÖHD: MEBYA-DER’e operasyon tümüyle hukuka aykırıdır
13:35 TUAY-DER: Tutuklular 98 gündür direniyor
13:32 Niğde’de kadın cinayeti
12:54 8 Mart'ın resmi tatil olması talebiyle kanun teklifi
12:50 Sağlıkçılar: Normalleşme için aşılama yapılsın
12:48 Kayyım rektör protestosuna katılan öğrenci 27 gündür tecritte
12:44 Cizre’de zincirleme kaza
12:33 Avustralya Büyükelçisi Şırnak'ta ziyaretlerde bulundu
12:32 HDP Grup Başkanvekilleri: Fezlekeler siyasi kumpasın devamıdır
12:22 İmralı başvurusu reddedildi
12:11 Gazeteci Arif Aslan'ın duruşması ertelendi
11:24 DFG’den Şubat ayı raporu: 6 gazeteciye 26 yıl hapis
11:23 MEBYA-DER’e yönelik baskılar Meclis’e taşındı
11:09 Gözaltında işkence gören kişi 'polise mukavemet' ile suçlandı
10:55 46 gazetecinin yargılandığı ‘KCK Basın Davası’ ertelendi
10:47 Özgür Gündem davaları görüldü
10:47 Gazeteci Oktay Candemir beraat etti
10:43 Kürdistani İttifak’tan HDP’yi sahiplenme çağrısı
10:24 Gazeteci Kaya'nın duruşması 14'üncü kez ertelendi
10:19 KESK Eşbaşkanı Bozgeyik: Eylem planının inandırıcılığı yok
09:41 Jet fezlekede savcı zaman kavramını unuttu
09:39 Zarok Ma kampanyası için son 3 gün
09:37 HDP Kadın Meclisi: 8 Mart hesap sorma günüdür
09:36 Çocukların üzerine zırhlı araç süren polis yerine görüntüyü paylaşan HDP’ye soruşturma
09:18 Açlık grevi 98’inci gününde
09:17 ‘Demokratik bir anayasa için Öcalan’ın önü açılmalı’
09:17 Cezaevinde ‘intihar etti’ denilen Akbaşlı öldürüldü mü?
09:16 İSİG Sözcüsü: İşçiler makinaların parçası olarak görülüyor
09:15 Emekliler çöpten atık malzeme topluyor
09:05 Garê operasyonu sonrası tutuklulara darp
09:05 Küllerinden doğan Şengal’de 8 Mart hazırlıkları
09:04 Kadın avukatlar: Cinsiyet rolleri her yerde
09:04 Kürt kentlerinde cinsel suçlar cezasız bırakılarak korunuyor
09:01 İklim değişikliği fındığı vurdu: Ocak'ta yeşeren ağaçlar yandı
09:01 İnşaatların Duru ustası
09:01 İktidar destek adı altında borçlandırıyor
09:01 Kadınlar şiddetsiz bir dünya diliyor
09:00 04 MART 2021 GÜNDEMİ
00:15 İstanbul’da bir kadın gözaltına alındı
00:09 Freedom Hause raporu: Türkiye bu yıl da özgür olmayan ülkeler arasında